آیا میدانستید که رفاه و حال خوب شما فراتر از عادتهای روزانه است؟ این موضوع به طراحی داخلی و معماری هم میرسد. یک فضا وقتی درست طراحی شود، بیتردید به سبک زندگی سالمتر و زندگی شادتر منجر میشود. خبر خوب اینکه میتوانید با ایدههای طراحی اصولی، سلامت خانهتان را تقویت کنید! در ادامه، چند مورد از بهترین ایدههایی را میآوریم که به فضای زندگی شما انرژی و طراوت میبخشند.
طراحی داخلی سلامتمحور چیست؟
جالب است که طراحی داخلی سلامتمحور ابتدا در محیطهای اداری رواج یافت و پس از آن وارد خانهها شد. با این حال، معماری سلامتمحور مدتی است که وجود دارد و خوشبختانه روزبهروز محبوبیت بیشتری پیدا میکند. این رشد سریع باعث شده شاخههای مرتبط مانند طراحی داخلی نورپردازی نیز به سرعت رونق یابند.
بهطور خلاصه، طراحی سلامتمحور بر بهبود سلامت و رفاه افرادی تمرکز دارد که در یک ساختمان زندگی یا فعالیت میکنند. چه ساختمان مسکونی باشد و چه تجاری، معماری سلامتمحور کیفیت زندگی را ارتقا میدهد. همچنین مقیاسی مبتنی بر اصول پایهای محیطزیستی وجود دارد که سلامت یک ساختمان را ارزیابی میکند. این اصول حول دوازده جنبه میچرخند که از کیفیت هوا تا تغذیه، جامعه و موارد دیگر را شامل میشوند.
۱. بهبود تهویه
یکی از اهداف معماری سلامتمحور، تضمین جریان هوای سالم و حذف سموم است. یکی از روشهای مطمئن برای داشتن هوای تازه، اجازه دادن به «نفس کشیدن» فضاست. جریان مناسب هوا برای رفاه هر محیطی حیاتی است. پنجرههای بزرگ، سقفهای بلند و دریچهها، کیفیت هوای داخل فضا را بهبود میبخشند. گیاهان نیز میتوانند کمککننده باشند. گیاهان نه تنها به خودی خود ضروریاند، بلکه در تصفیهی هوا نیز بسیار مؤثرند.
2. استفاده هوشمندانه از آب
طراحی برای سلامت و رفاه ارتباط زیادی با آنچه مصرف میکنیم دارد. از یک سو، هدف آن بهبود کیفیت آنچه بدن ما دریافت میکند است و از سوی دیگر، با کاهش استفاده از منابع طبیعی و محدود، میخواهد ردپای زیستمحیطی ما را کاهش دهد. آب بخشی از هر دو دسته مصرف است. بنابراین، از فیلترهای تصفیه و شیرآلات کممصرف استفاده کنید تا هم آب سالم داشته باشید و هم مصرف آب را به حداقل برسانید.
3. راهی سالمتر برای تغذیه انتخاب کنید
خوردن آگاهانه زمانی آسان میشود که محیط مناسب باشد. با بهبود فضای آمادهسازی غذا شروع کنید و اطمینان حاصل کنید که محل صرف غذا آرام و دلنشین است. فضای آمادهسازی مناسب، تهیه وعدههای سالم را سادهتر میکند و محیط آرام برای صرف غذا، لذت بردن از وعده را افزایش میدهد.
سلامت و آرامش خانه خود را با پاکسازی شلوغیها و استفاده از مبلمان ساده در اتاق غذاخوری افزایش دهید. همچنین میتوانید فضا را با عناصر طبیعی، چند اثر هنری و گلآرایی زیبا تزئین کنید.
4. ایجاد راحتی بصری با نورپردازی
طراحی داخلی سلامتمحور راحتی ساکنان را تضمین میکند تا بتوانند به بهترین شکل عمل کنند. نور یکی از عوامل اصلی است که میتواند تأثیر قابل توجهی بر زندگی شما داشته باشد، زیرا نور بر عملکرد ما اثر عمیقی دارد و چرخههای بیداری و خواب را تنظیم میکند. این مسئله به ریتم شبانهروزی (Circadian Rhythm)، سیستم خودتنظیم بدن، مربوط میشود. نور شدید میتواند باعث بیخوابی و اختلال در این ریتم هنگام زمان خواب شود، در حالی که نور کم ممکن است حس خستگی ایجاد کند.
برای حفظ ریتم شبانهروزی سالم، از حداکثر نور طبیعی روز استفاده کنید و در شب، لامپهایی با نور گرم را بهکار ببرید. اگر امکان بهرهمندی کامل از نور خورشید را ندارید یا در منطقهای با آبوهوای ابری زندگی میکنید، در طول روز از لامپهای با نور سرد و طول موج کوتاه استفاده کنید. همچنین میتوانید از لامپهای LED قابل تنظیم بهره ببرید که از طریق گوشی هوشمند کنترل میشوند.
5. افزایش تحرک و فعالیت با طراحی سلامتمحور
طراحی داخلی سلامتمحور به گونهای است که ما را تشویق میکند بهترین و سالمترین زندگی خود را داشته باشیم. بدون حرکت و فعالیت، زندگی قطعاً نیمی از جذابیت خود را از دست میدهد. راههای مختلفی برای افزایش تحرک در خانه وجود دارد. نخست، طراحی یک باشگاه خانگی جذاب است، هرچند همیشه بهترین انگیزه محسوب نمیشود. دوم و سوم به طراحی معماری و فضای سبز مربوط میشوند.
از یک سو، میتوانید از تغییر سطوح استفاده کنید، مانند پلهها بین طبقات مختلف یا ارتفاعهای متنوع در یک اتاق. همچنین میتوانید خانه را به گونهای طراحی کنید که تمرکز بر فضای باز و ارتباط با محیط بیرون باشد.
6. حفظ تعادل دما برای راحتی حرارتی
طراحی برای سلامت و رفاه اغلب شامل جزئیات ظریفی است که به شکل دکور در فضا ظاهر میشوند. در واقع، میتوانید راحتی حرارتی را با بهکارگیری روشهای محبوب دکوراسیون به حداکثر برسانید. فرشهای نرم، پردههای ضخیم و عایق، پانلهای چوبی و پنجرههای باز و بستهشونده میتوانند هزینه برق را کاهش دهند و در عین حال منابع کمتری برای متعادلسازی دمای خانه مصرف کنید.
7. ایجاد آکوستیک بینقص
هر اتاق ممکن است نیازهای آکوستیکی خاص خود را داشته باشد، اما بهتر است برای هر فضا مانعهای عایق صدا در نظر گرفته شود. همچنین، استفاده از سطوح جذبکننده صدا پژواکها را کاهش داده و محیطی دلپذیر و آرام از نظر شنیداری ایجاد میکند.
چوب یکی از موادی است که میتواند در بهبود آکوستیک فضا مؤثر باشد. چوب نه تنها بهعنوان عایق عمل میکند، بلکه در کاهش صدا نیز کمک میکند. معماری سلامتمحور اغلب از موادی مانند ترمووود برای کف و سقف استفاده میکند، زیرا چگالی آنها به متعادل کردن صدا در فضای داخلی و خارجی کمک میکند. اگر امکان تغییرات گسترده وجود ندارد، میتوانید با نصب پانلهای چوبی، قفسههای کتاب و فرشهای ضخیم صدای فضا را نرمتر کنید.
8. استفاده از متریال و محصولات سازگار با محیطزیست
متریالهای ارگانیک و پایدار، ستون اصلی طراحی داخلی سلامتمحور هستند. با این حال، مصالح سازگار با محیطزیست تنها به شفافیت منبع، کاهش ضایعات، قابلیت تجدیدپذیری و بهرهوری انرژی محدود نمیشوند؛ بلکه غیرسمی بودن آنها نیز اهمیت اساسی دارد. بسیاری از متریالهای فرآوریشده بهصورت نامحسوس ترکیبات شیمیایی مضر را در فضا منتشر میکنند. چوبهای رنگآمیزیشده با مواد شیمیایی، کاشیهای دارای پوششهای شیمیایی، کفپوشهای حاوی فرمالدئید از جمله منابع اصلی این آلودگیها هستند.
بهجای آن، به سراغ محصولات سبز و سالمی بروید که عاری از VOCها و مواد شیمیایی مضر باشند. برای ایجاد فضایی سالمتر، متریالهایی مانند پشم، سنگ، بامبو، چوبپنبه، همپکریت، خاک رس و دیگر مصالح زیستپایه از بهترین گزینهها به شمار میآیند. همچنین استفاده از فولاد و پلاستیک بازیافتی در معماری و طراحی مبلمان انتخابی هوشمندانه و پایدار است. در نهایت، خرید محصولات دستدوم مؤثرترین راه برای کاهش ردپای زیستمحیطی و حمایت از چرخه مصرف پایدار است.
9. ایجاد فضایی برای آرامش و بازیابی انرژی
بهبود طراحی داخلی و ارتقای کیفیت زندگی بدون وجود فضایی برای خلوت، آرامش و بازسازی ذهن و جسم کامل نخواهد بود. چنین فضایی باید ماهیتی ترمیمکننده داشته باشد و تا حد امکان با طبیعت در ارتباط باشد. برای شکلدادن به آن میتوان از سکون و آرامش اسپاها، حمامهای لوکس و فضاهای مدیتیشن الهام گرفت.
لازم نیست حتماً یک اتاق کامل به این منظور اختصاص داده شود؛ حتی یک گوشهی کوچک و دنج هم کافی است، به شرط آنکه در بخش آرامی از خانه قرار داشته باشد. یک نشیمن راحت یا کوسن زمینی، یک زیرانداز برای تعریف محدوده فضا و چند گیاه اضافه کنید. همچنین عناصری را در این فضا بگنجانید که برای شما آرامشبخش هستند؛ از دکور و کتاب گرفته تا اشیای الهامبخش یا معنوی. هر چیزی که به آرامشدن ذهن کمک کند و امکان مکث، کندشدن و رهایی از شتاب روزمره را فراهم آورد. اگر این فضا بهدرستی شکل بگیرد، میتواند اثری عمیق و دگرگونکننده داشته باشد و در همان لحظه ذهن شما را آرام کند.
10. پذیرش همزیستی و یکپارچگی
یک جامعه سالم، جزئی از سبک زندگی سالم است. شاید همیشه امکان دعوت از همسایهها برای صرف شام وجود نداشته باشد، اما میتوان در خانه تعاملات اجتماعی را تقویت کرد. برای مثال، یک فضای غذاخوری بزرگ و غیررسمی مانند میز صبحانه یا یک حیاط با صندلیهای راحت و دعوتکننده میتواند به برقراری ارتباطات مثبت و بیشتر کمک کند.
طراحی داخلی سلامتمحور همچنین شامل معماری انگیزشی (Nudge Architecture) میشود. از طریق طراحی میتوان فعالیتهایی را ترغیب کرد که رفتارهای سالم را تشویق میکنند. برای مثال، صرف غذای آگاهانه و جمعی یکی از این موارد است و نمونه دیگر ایجاد فضاهای اجتماعی حتی در مکانهای غیرمنتظره، مانند کنار پلهها، است.
11. پشتیبانی از شیوههای پایدار در طراحی سلامتمحور
به جای تخریب یک سازه موجود و ساختن سازهای کاملاً جدید، بهتر است اجناس و عناصر قدیمی را بازسازی و بهبود دهید. این کار نه تنها در هزینهها و مصرف منابع صرفهجویی میکند، بلکه به خانه شما ظاهری مدرن و منحصربهفرد میبخشد. میتوانید همین رویکرد را در انتخاب مبلمان و دکوراسیون نیز به کار ببرید.
12. ادغام طراحی بیوفیلیک
هرچه ارتباط ما با طبیعت بیشتر باشد، ذهن و روح ما سرزندهتر و آرامتر میشوند. این تنها رنگهای شاداب و طراوتبخش نیست که حس خوبی ایجاد میکنند؛ گیاهان همچنین کیفیت هوا را بهبود میبخشند. خوشبختانه، ترکیب طراحی داخلی با ارتقای رفاه و سلامت میتواند به سادگی افزودن گیاهان بیشتر به خانه باشد. حتی دیدن سبزی و طراوت گیاهان میتواند به تنهایی روحیه شما را بالا ببرد.
با این رویکرد میتوانید از طراحی منظر شرق آسیا الهام بگیرید و روش Shakkei را به کار ببرید. این روش به معنای ادغام محیط طبیعی اطراف در باغ و قاببندی آن است، که در این حالت قاببندی از طریق چیدمان هوشمندانه پنجرهها صورت میگیرد. بدین ترتیب، باغ شما میتواند همچون یک اثر هنری زیبا و آرامشبخش جلوه کند.
در پایان اگر علاقهمند به مقالات مربوط به معماری داخلی و طراحی دکوراسیون داخلی هستید، پیشنهاد میکنیم بخش مقالات دکوراسیون داخلی را از دست ندهید!
نویسنده: جناب آقای دکتر امیرحسین نوربخش
